VIRGIL AENEISBooks 1-12 continuous/searchableTo search for a Book, use your browser FIND with a dot after the Roman numeral, e.g. Book V. for the fifth book. Line searches are done with the book/line numbers for each line, with a colon betwen the numbers, e.g. 3:233. Word searches will find the word in compounds, for a separate word enter a space before and after the searched word. Download to your HD at about 700k. Book I. 1:1 Arma virumque cano, Troiae qui primus ab oris 1:2 Italiam, fato profugus, Laviniaque venit 1:3 litora, multum ille et terris iactatus et alto 1:4 vi superum saevae memorem Iunonis ob iram; 1:5 multa quoque et bello passus, dum conderet urbem, 1:6 inferretque deos Latio, genus unde Latinum, 1:7 Albanique patres, atque altae moenia Romae. 1:8 Musa, mihi causas memora, quo numine laeso, 1:9 quidve dolens, regina deum tot volvere casus 1:10 insignem pietate virum, tot adire labores 1:11 impulerit. Tantaene animis caelestibus irae? 1:12 Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni, 1:13 Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe 1:14 ostia, dives opum studiisque asperrima belli; 1:15 quam Iuno fertur terris magis omnibus unam 1:16 posthabita coluisse Samo; hic illius arma, 1:17 hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse, 1:18 si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque. 1:19 Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci 1:20 audierat, Tyrias olim quae verteret arces; 1:21 hinc populum late regem belloque superbum 1:22 venturum excidio Libyae: sic volvere Parcas. 1:23 Id metuens, veterisque memor Saturnia belli, 1:24 prima quod ad Troiam pro caris gesserat Argis‹ 1:25 necdum etiam causae irarum saevique dolores 1:26 exciderant animo: manet alta mente repostum 1:27 iudicium Paridis spretaeque iniuria formae, 1:28 et genus invisum, et rapti Ganymedis honores. 1:29 His accensa super, iactatos aequore toto 1:30 Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli, 1:31 arcebat longe Latio, multosque per annos 1:32 errabant, acti fatis, maria omnia circum. 1:33 Tantae molis erat Romanam condere gentem! 1:34 Vix e conspectu Siculae telluris in altum 1:35 vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant, 1:36 cum Iuno, aeternum servans sub pectore volnus, 1:37 haec secum: 'Mene incepto desistere victam, 1:38 nec posse Italia Teucrorum avertere regem? 1:39 Quippe vetor fatis. Pallasne exurere classem 1:40 Argivom atque ipsos potuit submergere ponto, 1:41 unius ob noxam et furias Aiacis Oilei? 1:42 Ipsa, Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem, 1:43 disiecitque rates evertitque aequora ventis, 1:44 illum expirantem transfixo pectore flammas 1:45 turbine corripuit scopuloque infixit acuto. 1:46 Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque 1:47 et soror et coniunx, una cum gente tot annos 1:48 bella gero! Et quisquam numen Iunonis adoret 1:49 praeterea, aut supplex aris imponet honorem?' 1:50 Talia flammato secum dea corde volutans 1:51 nimborum in patriam, loca feta furentibus austris, 1:52 Aeoliam venit. Hic vasto rex Aeolus antro 1:53 luctantes ventos tempestatesque sonoras 1:54 imperio premit ac vinclis et carcere frenat. 1:55 Illi indignantes magno cum murmure montis 1:56 circum claustra fremunt; celsa sedet Aeolus arce 1:57 sceptra tenens, mollitque animos et temperat iras. 1:58 Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum 1:59 quippe ferant rapidi secum verrantque per auras. 1:60 Sed pater omnipotens speluncis abdidit atris, 1:61 hoc metuens, molemque et montis insuper altos 1:62 imposuit, regemque dedit, qui foedere certo 1:63 et premere et laxas sciret dare iussus habenas. 1:64 Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est: 1:65 'Aeole, namque tibi divom pater atque hominum rex 1:66 et mulcere dedit fluctus et tollere vento, 1:67 gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor, 1:68 Ilium in Italiam portans victosque Penates: 1:69 incute vim ventis submersasque obrue puppes, 1:70 aut age diversos et disiice corpora ponto. 1:71 Sunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae, 1:72 quarum quae forma pulcherrima Deiopea, 1:73 conubio iungam stabili propriamque dicabo, 1:74 omnis ut tecum meritis pro talibus annos 1:75 exigat, et pulchra faciat te prole parentem.' 1:76 Aeolus haec contra: 'Tuus, O regina, quid optes 1:77 explorare labor; mihi iussa capessere fas est. 1:78 Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque 1:79 concilias, tu das epulis accumbere divom, 1:80 nimborumque facis tempestatumque potentem.' 1:81 Haec ubi dicta, cavum conversa cuspide montem 1:82 impulit in latus: ac venti, velut agmine facto, 1:83 qua data porta, ruunt et terras turbine perflant. 1:84 Incubuere mari, totumque a sedibus imis 1:85 una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis 1:86 Africus, et vastos volvunt ad litora fluctus. 1:87 Insequitur clamorque virum stridorque rudentum. 1:88 Eripiunt subito nubes caelumque diemque 1:89 Teucrorum ex oculis; ponto nox incubat atra. 1:90 Intonuere poli, et crebris micat ignibus aether, 1:91 praesentemque viris intentant omnia mortem. 1:92 Extemplo Aeneae solvuntur frigore membra: 1:93 ingemit, et duplicis tendens ad sidera palmas 1:94 talia voce refert: 'O terque quaterque beati, 1:95 quis ante ora patrum Troiae sub moenibus altis 1:96 contigit oppetere! O Danaum fortissime gentis 1:97 Tydide! Mene Iliacis occumbere campis 1:98 non potuisse, tuaque animam hanc effundere dextra, 1:99 saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector, ubi ingens 1:100 Sarpedon, ubi tot Simois correpta sub undis 1:101 scuta virum galeasque et fortia corpora volvit?' 1:102 Talia iactanti stridens Aquilone procella 1:103 velum adversa ferit, fluctusque ad sidera tollit. 1:104 Franguntur remi; tum prora avertit, et undis 1:105 dat latus; insequitur cumulo praeruptus aquae mons. 1:106 Hi summo in flucta pendent; his unda dehiscens 1:107 terram inter fluctus aperit; furit aestus harenis. 1:108 Tris Notus abreptas in saxa latentia torquet‹ 1:109 saxa vocant Itali mediis quae in fluctibus aras‹ 1:110 dorsum immane mari summo; tris Eurus ab alto 1:111 in brevia et Syrtis urguet, miserabile visu, 1:112 inliditque vadis atque aggere cingit harenae. 1:113 Unam, quae Lycios fidumque vehebat Oronten, 1:114 ipsius ante oculos ingens a vertice pontus 1:115 in puppim ferit: excutitur pronusque magister 1:116 volvitur in caput; ast illam ter fluctus ibidem 1:117 torquet agens circum, et rapidus vorat aequore vortex. 1:118 Adparent rari nantes in gurgite vasto, 1:119 arma virum, tabulaeque, et Troia gaza per undas. 1:120 Iam validam Ilionei navem, iam fortis Achati, 1:121 et qua vectus Abas, et qua grandaevus Aletes, 1:122 vicit hiems; laxis laterum compagibus omnes 1:123 accipiunt inimicum imbrem, rimisque fatiscunt. 1:124 Interea magno misceri murmure pontum, 1:125 emissamque hiemem sensit Neptunus, et imis 1:126 stagna refusa vadis, graviter commotus; et alto 1:127 prospiciens, summa placidum caput extulit unda. 1:128 Disiectam Aeneae, toto videt aequore classem, 1:129 fluctibus oppressos Troas caelique ruina, 1:130 nec latuere doli fratrem Iunonis et irae. 1:131 Eurum ad se Zephyrumque vocat, dehinc talia fatur: 1:132 'Tantane vos generis tenuit fiducia vestri? 1:133 Iam caelum terramque meo sine numine, venti, 1:134 miscere, et tantas audetis tollere moles? 1:135 Quos ego‹sed motos praestat componere fluctus. 1:136 Post mihi non simili poena commissa luetis. 1:137 Maturate fugam, regique haec dicite vestro: 1:138 non illi imperium pelagi saevumque tridentem, 1:139 sed mihi sorte datum. Tenet ille immania saxa, 1:140 vestras, Eure, domos; illa se iactet in aula 1:141 Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet.' 1:142 Sic ait, et dicto citius tumida aequora placat, 1:143 collectasque fugat nubes, solemque reducit. 1:144 Cymothoe simul et Triton adnixus acuto 1:145 detrudunt navis scopulo; levat ipse tridenti; 1:146 et vastas aperit syrtis, et temperat aequor, 1:147 atque rotis summas levibus perlabitur undas. 1:148 Ac veluti magno in populo cum saepe coorta est 1:149 seditio, saevitque animis ignobile volgus, 1:150 iamque faces et saxa volant‹furor arma ministrat; 1:151 tum, pietate gravem ac meritis si forte virum quem 1:152 conspexere, silent, arrectisque auribus adstant; 1:153 ille regit dictis animos, et pectora mulcet,‹ 1:154 sic cunctus pelagi cecidit fragor, aequora postquam 1:155 prospiciens genitor caeloque invectus aperto 1:156 flectit equos, curruque volans dat lora secundo. 1:157 Defessi Aeneadae, quae proxima litora, cursu 1:158 contendunt petere, et Libyae vertuntur ad oras. 1:159 Est in secessu longo locus: insula portum 1:160 efficit obiectu laterum, quibus omnis ab alto 1:161 frangitur inque sinus scindit sese unda reductos. 1:162 Hinc atque hinc vastae rupes geminique minantur 1:163 in caelum scopuli, quorum sub vertice late 1:164 aequora tuta silent; tum silvis scaena coruscis 1:165 desuper horrentique atrum nemus imminet umbra. 1:166 Fronte sub adversa scopulis pendentibus antrum, 1:167 intus aquae dulces vivoque sedilia saxo, 1:168 nympharum domus: hic fessas non vincula navis 1:169 ulla tenent, unco non alligat ancora morsu. 1:170 Huc septem Aeneas collectis navibus omni 1:171 ex numero subit; ac magno telluris amore 1:172 egressi optata potiuntur Troes harena, 1:173 et sale tabentis artus in litore ponunt. 1:174 Ac primum silici scintillam excudit Achates, 1:175 succepitque ignem foliis, atque arida circum 1:176 nutrimenta dedit, rapuitque in fomite flammam. 1:177 Tum Cererem corruptam undis Cerealiaque arma 1:178 expediunt fessi rerum, frugesque receptas 1:179 et torrere parant flammis et frangere saxo. 1:180 Aeneas scopulum interea conscendit, et omnem 1:181 prospectum late pelago petit, Anthea si quem 1:182 iactatum vento videat Phrygiasque biremis, 1:183 aut Capyn, aut celsis in puppibus arma Caici. 1:184 Navem in conspectu nullam, tris litore cervos 1:185 prospicit errantis; hos tota armenta sequuntur 1:186 a tergo, et longum per vallis pascitur agmen. 1:187 Constitit hic, arcumque manu celerisque sagittas 1:188 corripuit, fidus quae tela gerebat Achates; 1:189 ductoresque ipsos primum, capita alta ferentis 1:190 cornibus arboreis, sternit, tum volgus, et omnem 1:191 miscet agens telis nemora inter frondea turbam; 1:192 nec prius absistit, quam septem ingentia victor 1:193 corpora fundat humi, et numerum cum navibus aequet. 1:194 Hinc portum petit, et socios partitur in omnes. 1:195 Vina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes 1:196 litore Trinacrio dederatque abeuntibus heros, 1:197 dividit, et dictis maerentia pectora mulcet: 1:198 'O socii‹neque enim ignari sumus ante malorum‹ 1:199 O passi graviora, dabit deus his quoque finem. 1:200 Vos et Scyllaeam rabiem penitusque sonantis 1:201 accestis scopulos, vos et Cyclopea saxa 1:202 experti: revocate animos, maestumque timorem 1:203 mittite: forsan et haec olim meminisse iuvabit. 1:204 Per varios casus, per tot discrimina rerum 1:205 tendimus in Latium; sedes ubi fata quietas 1:206 ostendunt; illic fas regna resurgere Troiae. 1:207 Durate, et vosmet rebus servate secundis.' 1:208 Talia voce refert, curisque ingentibus aeger 1:209 spem voltu simulat, premit altum corde dolorem. 1:210 Illi se praedae accingunt, dapibusque futuris; 1:211 tergora deripiunt costis et viscera nudant; 1:212 pars in frusta secant veribusque trementia figunt; 1:213 litore aena locant alii, flammasque ministrant. 1:214 Tum victu revocant vires, fusique per herbam 1:215 implentur veteris Bacchi pinguisque ferinae. 1:216 Postquam exempta fames epulis mensaeque remotae, 1:217 amissos longo socios sermone requirunt, 1:218 spemque metumque inter dubii, seu vivere credant, 1:219 sive extrema pati nec iam exaudire vocatos. 1:220 Praecipue pius Aeneas nunc acris Oronti, 1:221 nunc Amyci casum gemit et crudelia secum 1:222 fata Lyci, fortemque Gyan, fortemque Cloanthum. 1:223 Et iam finis erat, cum Iuppiter aethere summo 1:224 despiciens mare velivolum terrasque iacentis 1:225 litoraque et latos populos, sic vertice caeli 1:226 constitit, et Libyae defixit lumina regnis. 1:227 Atque illum talis iactantem pectore curas 1:228 tristior et lacrimis oculos suffusa nitentis 1:229 adloquitur Venus: 'O qui res hominumque deumque 1:230 aeternis regis imperiis, et fulmine terres, 1:231 quid meus Aeneas in te committere tantum, 1:232 quid Troes potuere, quibus, tot funera passis, 1:233 cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis? 1:234 Certe hinc Romanos olim, volventibus annis, 1:235 hinc fore ductores, revocato a sanguine Teucri, 1:236 qui mare, qui terras omni dicione tenerent, 1:237 pollicitus, quae te, genitor, sententia vertit? 1:238 Hoc equidem occasum Troiae tristisque ruinas 1:239 solabar, fatis contraria fata rependens; 1:240 nunc eadem fortuna viros tot casibus actos 1:241 insequitur. Quem das finem, rex magne, laborum? 1:242 Antenor potuit, mediis elapsus Achivis, 1:243 Illyricos penetrare sinus, atque intima tutus 1:244 regna Liburnorum, et fontem superare Timavi, 1:245 unde per ora novem vasto cum murmure montis 1:246 it mare proruptum et pelago premit arva sonanti. 1:247 Hic tamen ille urbem Patavi sedesque locavit 1:248 Teucrorum, et genti nomen dedit, armaque fixit 1:249 Troia; nunc placida compostus pace quiescit: 1:250 nos, tua progenies, caeli quibus adnuis arcem, 1:251 navibus (infandum!) amissis, unius ob iram 1:252 prodimur atque Italis longe disiungimur oris. 1:253 Hic pietatis honos? Sic nos in sceptra reponis?' 1:254 Olli subridens hominum sator atque deorum, 1:255 voltu, quo caelum tempestatesque serenat, 1:256 oscula libavit natae, dehinc talia fatur: 1:257 'Parce metu, Cytherea: manent immota tuorum 1:258 fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini 1:259 moenia, sublimemque feres ad sidera caeli 1:260 magnanimum Aenean; neque me sententia vertit. 1:261 Hic tibi (fabor enim, quando haec te cura remordet, 1:262 longius et volvens fatorum arcana movebo) 1:263 bellum ingens geret Italia, populosque feroces 1:264 contundet, moresque viris et moenia ponet, 1:265 tertia dum Latio regnantem viderit aestas, 1:266 ternaque transierint Rutulis hiberna subactis. 1:267 At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo 1:268 additur,‹Ilus erat, dum res stetit Ilia regno,‹ 1:269 triginta magnos volvendis mensibus orbis 1:270 imperio explebit, regnumque ab sede Lavini 1:271 transferet, et longam multa vi muniet Albam. 1:272 Hic iam ter centum totos regnabitur annos 1:273 gente sub Hectorea, donec regina sacerdos, 1:274 Marte gravis, geminam partu dabit Ilia prolem. 1:275 Inde lupae fulvo nutricis tegmine laetus 1:276 Romulus excipiet gentem, et Mavortia condet 1:277 moenia, Romanosque suo de nomine dicet. 1:278 His ego nec metas rerum nec tempora pono; 1:279 imperium sine fine dedi. Quin aspera Iuno, 1:280 quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat, 1:281 consilia in melius referet, mecumque fovebit 1:282 Romanos rerum dominos gentemque togatam: 1:283 sic placitum. Veniet lustris labentibus aetas, 1:284 cum domus Assaraci Phthiam clarasque Mycenas 1:285 servitio premet, ac victis dominabitur Argis. 1:286 Nascetur pulchra Troianus origine Caesar, 1:287 imperium oceano, famam qui terminet astris,‹ 1:288 Iulius, a magno demissum nomen Iulo. 1:289 Hunc tu olim caelo, spoliis Orientis onustum, 1:290 accipies secura; vocabitur hic quoque votis. 1:291 Aspera tum positis mitescent saecula bellis; 1:292 cana Fides, et Vesta, Remo cum fratre Quirinus, 1:293 iura dabunt; dirae ferro et compagibus artis 1:294 claudentur Belli portae; Furor impius intus, 1:295 saeva sedens super arma, et centum vinctus aenis 1:296 post tergum nodis, fremet horridus ore cruento.' 1:297 Haec ait, et Maia genitum demittit ab alto, 1:298 ut terrae, utque novae pateant Karthaginis arces 1:299 hospitio Teucris, ne fati nescia Dido 1:300 finibus arceret: volat ille per aera magnum 1:301 remigio alarum, ac Libyae citus adstitit oris. 1:302 Et iam iussa facit, ponuntque ferocia Poeni 1:303 corda volente deo; in primis regina quietum 1:304 accipit in Teucros animum mentemque benignam. 1:305 At pius Aeneas, per noctem plurima volvens, 1:306 ut primum lux alma data est, exire locosque 1:307 explorare novos, quas vento accesserit oras, 1:308 qui teneant, nam inculta videt, hominesne feraene, 1:309 quaerere constituit, sociisque exacta referre 1:310 Classem in convexo nemorum sub rupe cavata 1:311 arboribus clausam circum atque horrentibus umbris 1:312 occulit; ipse uno graditur comitatus Achate, 1:313 bina manu lato crispans hastilia ferro. 1:314 Cui mater media sese tulit obvia silva, 1:315 virginis os habitumque gerens, et virginis arma 1:316 Spartanae, vel qualis equos Threissa fatigat 1:317 Harpalyce, volucremque fuga praevertitur Hebrum. 1:318 Namque umeris de more habilem suspenderat arcum 1:319 venatrix, dederatque comam diffundere ventis, 1:320 nuda genu, nodoque sinus collecta fluentis. 1:321 Ac prior, 'Heus' inquit 'iuvenes, monstrate mearum 1:322 vidistis si quam hic errantem forte sororum, 1:323 succinctam pharetra et maculosae tegmine lyncis, 1:324 aut spumantis apri cursum clamore prementem.' 1:325 Sic Venus; et Veneris contra sic filius orsus: 1:326 'Nulla tuarum audita mihi neque visa sororum‹ 1:327 O quam te memorem, virgo? Namque haud tibi voltus 1:328 mortalis, nec vox hominem sonat: O, dea certe‹ 1:329 an Phoebi soror? an nympharum sanguinis una?‹ 1:330 sis felix, nostrumque leves, quaecumque, laborem, 1:331 et, quo sub caelo tandem, quibus orbis in oris 1:332 iactemur, doceas. Ignari hominumque locorumque 1:333 erramus, vento huc vastis et fluctibus acti: 1:334 multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra.' 1:335 Tum Venus: 'Haud equidem tali me dignor honore; 1:336 virginibus Tyriis mos est gestare pharetram, 1:337 purpureoque alte suras vincire cothurno. 1:338 Punica regna vides, Tyrios et Agenoris urbem; 1:339 sed fines Libyci, genus intractabile bello. 1:340 Imperium Dido Tyria regit urbe profecta, 1:341 germanum fugiens. Longa est iniuria, longae 1:342 ambages; sed summa sequar fastigia rerum. 1:343 'Huic coniunx Sychaeus erat, ditissimus agri 1:344 Phoenicum, et magno miserae dilectus amore, 1:345 cui pater intactam dederat, primisque iugarat 1:346 ominibus. Sed regna Tyri germanus habebat 1:347 Pygmalion, scelere ante alios immanior omnes. 1:348 Quos inter medius venit furor. Ille Sychaeum 1:349 impius ante aras, atque auri caecus amore, 1:350 clam ferro incautum superat, securus amorum 1:351 germanae; factumque diu celavit, et aegram, 1:352 multa malus simulans, vana spe lusit amantem. 1:353 Ipsa sed in somnis inhumati venit imago 1:354 coniugis, ora modis attollens pallida miris, 1:355 crudeles aras traiectaque pectora ferro 1:356 nudavit, caecumque domus scelus omne retexit. 1:357 Tum celerare fugam patriaque excedere suadet, 1:358 auxiliumque viae veteres tellure recludit 1:359 thesauros, ignotum argenti pondus et auri. 1:360 His commota fugam Dido sociosque parabat: 1:361 conveniunt, quibus aut odium crudele tyranni 1:362 aut metus acer erat; navis, quae forte paratae, 1:363 corripiunt, onerantque auro: portantur avari 1:364 Pygmalionis opes pelago; dux femina facti. 1:365 Devenere locos, ubi nunc ingentia cernis 1:366 moenia surgentemque novae Karthaginis arcem, 1:367 mercatique solum, facti de nomine Byrsam, 1:368 taurino quantum possent circumdare tergo. 1:369 Sed vos qui tandem, quibus aut venistis ab oris, 1:370 quove tenetis iter? 'Quaerenti talibus ille 1:371 suspirans, imoque trahens a pectore vocem: 1:372 'O dea, si prima repetens ab origine pergam, 1:373 et vacet annalis nostrorum audire laborum, 1:374 ante diem clauso componat Vesper Olympo. 1:375 Nos Troia antiqua, si vestras forte per auris 1:376 Troiae nomen iit, diversa per aequora vectos 1:377 forte sua Libycis tempestas adpulit oris. 1:378 Sum pius Aeneas, raptos qui ex hoste Penates 1:379 classe veho mecum, fama super aethera notus. 1:380 Italiam quaero patriam et genus ab Iove summo. 1:381 Bis denis Phrygium conscendi navibus aequor, 1:382 matre dea monstrante viam, data fata secutus; 1:383 vix septem convolsae undis Euroque supersunt. 1:384 Ipse ignotus, egens, Libyae deserta peragro, 1:385 Europa atque Asia pulsus.' Nec plura querentem 1:386 passa Venus medio sic interfata dolore est: 1:387 'Quisquis es, haud, credo, invisus caelestibus auras 1:388 vitalis carpis, Tyriam qui adveneris urbem. 1:389 Perge modo, atque hinc te reginae ad limina perfer, 1:390 Namque tibi reduces socios classemque relatam 1:391 nuntio, et in tutum versis aquilonibus actam, 1:392 ni frustra augurium vani docuere parentes. 1:393 Aspice bis senos laetantis agmine cycnos, 1:394 aetheria quos lapsa plaga Iovis ales aperto 1:395 turbabat caelo; nunc terras ordine longo 1:396 aut capere, aut captas iam despectare videntur: 1:397 ut reduces illi ludunt stridentibus alis, 1:398 et coetu cinxere polum, cantusque dedere, 1:399 haud aliter puppesque tuae pubesque tuorum 1:400 aut portum tenet aut pleno subit ostia velo. 1:401 Perge modo, et, qua te ducit via, dirige gressum.' 1:402 Dixit, et avertens rosea cervice refulsit, 1:403 ambrosiaeque comae divinum vertice odorem 1:404 spiravere, pedes vestis defluxit ad imos, 1:405 et vera incessu patuit dea. Ille ubi matrem 1:406 adgnovit, tali fugientem est voce secutus: 1:407 'Quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis 1:408 ludis imaginibus? Cur dextrae iungere dextram 1:409 non datur, ac veras audire et reddere voces?' 1:410 Talibus incusat, gressumque ad moenia tendit: 1:411 at Venus obscuro gradientes aere saepsit, 1:412 et multo nebulae circum dea fudit amictu, 1:413 cernere ne quis eos, neu quis contingere posset, 1:414 molirive moram, aut veniendi poscere causas. 1:415 Ipsa Paphum sublimis abit, sedesque revisit 1:416 laeta suas, ubi templum illi, centumque Sabaeo 1:417 ture calent arae, sertisque recentibus halant. 1:418 Corripuere viam interea, qua semita monstrat. 1:419 Iamque ascendebant collem, qui plurimus urbi 1:420 imminet, adversasque adspectat desuper arces. 1:421 Miratur molem Aeneas, magalia quondam, 1:422 miratur portas strepitumque et strata viarum. 1:423 Instant ardentes Tyrii pars ducere muros, 1:424 molirique arcem et manibus subvolvere saxa, 1:425 pars optare locum tecto et concludere sulco. 1:426 [Iura magistratusque legunt sanctumque senatum;] 1:427 hic portus alii effodiunt; hic alta theatris 1:428 fundamenta locant alii, immanisque columnas 1:429 rupibus excidunt, scaenis decora alta futuris. 1:430 Qualis apes aestate nova per florea rura 1:431 exercet sub sole labor, cum gentis adultos 1:432 educunt fetus, aut cum liquentia mella 1:433 stipant et dulci distendunt nectare cellas, 1:434 aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto 1:435 ignavom fucos pecus a praesepibus arcent: 1:436 fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. 1:437 'O fortunati, quorum iam moenia surgunt!' 1:438 Aeneas ait, et fastigia suspicit urbis. 1:439 Infert se saeptus nebula, mirabile dictu, 1:440 per medios, miscetque viris, neque cernitur ulli. 1:441 Lucus in urbe fuit media, laetissimus umbra, 1:442 quo primum iactati undis et turbine Poeni 1:443 effodere loco signum, quod regia Iuno 1:444 monstrarat, caput acris equi; sic nam fore bello 1:445 egregiam et facilem victu per saecula gentem. 1:446 Hic templum Iunoni ingens Sidonia Dido 1:447 condebat, donis opulentum et numine divae, 1:448 aerea cui gradibus surgebant limina, nexaeque 1:449 aere trabes, foribus cardo stridebat aenis. 1:450 Hoc primum in luco nova res oblata timorem 1:451 leniit, hic primum Aeneas sperare salutem 1:452 ausus, et adflictis melius confidere rebus. 1:453 Namque sub ingenti lustrat dum singula templo, 1:454 reginam opperiens, dum, quae fortuna sit urbi, 1:455 artificumque manus inter se operumque laborem 1:456 miratur, videt Iliacas ex ordine pugnas, 1:457 bellaque iam fama totum volgata per orbem, 1:458 Atridas, Priamumque, et saevum ambobus Achillem. 1:459 Constitit, et lacrimans, 'Quis iam locus' inquit 'Achate, 1:460 quae regio in terris nostri non plena laboris? 1:461 En Priamus! Sunt hic etiam sua praemia laudi; 1:462 sunt lacrimae rerum et mentem mortalia tangunt. 1:463 Solve metus; feret haec aliquam tibi fama salutem.' 1:464 Sic ait, atque animum pictura pascit inani, 1:465 multa gemens, largoque umectat flumine voltum. 1:466 Namque videbat, uti bellantes Pergama circum 1:467 hac fugerent Graii, premeret Troiana iuventus, 1:468 hac Phryges, instaret curru cristatus Achilles. 1:469 Nec procul hinc Rhesi niveis tentoria velis 1:470 adgnoscit lacrimans, primo quae prodita somno 1:471 Tydides multa vastabat caede cruentus, 1:472 ardentisque avertit equos in castra, prius quam 1:473 pabula gustassent Troiae Xanthumque bibissent. 1:474 Parte alia fugiens amissis Troilus armis, 1:475 infelix puer atque impar congressus Achilli, 1:476 fertur equis, curruque haeret resupinus inani, 1:477 lora tenens tamen; huic cervixque comaeque trahuntur 1:478 per terram, et versa pulvis inscribitur hasta. 1:479 Interea ad templum non aequae Palladis ibant 1:480 crinibus Iliades passis peplumque ferebant, 1:481 suppliciter tristes et tunsae pectora palmis; 1:482 diva solo fixos oculos aversa tenebat. 1:483 Ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros, 1:484 exanimumque auro corpus vendebat Achilles. 1:485 Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imo, 1:486 ut spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, 1:487 tendentemque manus Priamum conspexit inermis. 1:488 Se quoque principibus permixtum adgnovit Achivis, 1:489 Eoasque acies et nigri Memnonis arma. 1:490 Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis 1:491 Penthesilea furens, mediisque in milibus ardet, 1:492 aurea subnectens exsertae cingula mammae, 1:493 bellatrix, audetque viris concurrere virgo. 1:494 Haec dum Dardanio Aeneae miranda videntur, 1:495 dum stupet, obtutuque haeret defixus in uno, 1:496 regina ad templum, forma pulcherrima Dido, 1:497 incessit magna iuvenum stipante caterva. 1:498 Qualis in Eurotae ripis aut per iuga Cynthi 1:499 exercet Diana choros, quam mille secutae 1:500 hinc atque hinc glomerantur oreades; illa pharetram 1:501 fert umero, gradiensque deas supereminet omnis: 1:502 Latonae tacitum pertemptant gaudia pectus: 1:503 talis erat Dido, talem se laeta ferebat 1:504 per medios, instans operi regnisque futuris. 1:505 Tum foribus divae, media testudine templi, 1:506 saepta armis, solioque alte subnixa resedit. 1:507 Iura dabat legesque viris, operumque laborem 1:508 partibus aequabat iustis, aut sorte trahebat: 1:509 cum subito Aeneas concursu accedere magno 1:510 Anthea Sergestumque videt fortemque Cloanthum, 1:511 Teucrorumque alios, ater quos aequore turbo 1:512 dispulerat penitusque alias avexerat oras. 1:513 Obstipuit simul ipse simul perculsus Achates 1:514 laetitiaque metuque; avidi coniungere dextras 1:515 ardebant; sed res animos incognita turbat. 1:516 Dissimulant, et nube cava speculantur amicti, 1:517 quae fortuna viris, classem quo litore linquant, 1:518 quid veniant; cunctis nam lecti navibus ibant, 1:519 orantes veniam, et templum clamore petebant. 1:520 Postquam introgressi et coram data copia fandi, 1:521 maximus Ilioneus placido sic pectore coepit: 1:522 'O Regina, novam cui condere Iuppiter urbem 1:523 iustitiaque dedit gentis frenare superbas, 1:524 Troes te miseri, ventis maria omnia vecti, 1:525 oramus, prohibe infandos a navibus ignis, 1:526 parce pio generi, et propius res aspice nostras. 1:527 Non nos aut ferro Libycos populare Penatis 1:528 venimus, aut raptas ad litora vertere praedas; 1:529 non ea vis animo, nec tanta superbia victis. 1:530 Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt, 1:531 terra antiqua, potens armis atque ubere glaebae; 1:532 Oenotri coluere viri; nunc fama minores 1:533 Italiam dixisse ducis de nomine gentem. 1:534 Hic cursus fuit: 1:535 cum subito adsurgens fluctu nimbosus Orion 1:536 in vada caeca tulit, penitusque procacibus austris 1:537 perque undas, superante salo, perque invia saxa 1:538 dispulit; huc pauci vestris adnavimus oris. 1:539 Quod genus hoc hominum? Quaeve hunc tam barbara morem 1:540 permittit patria? Hospitio prohibemur harenae; 1:541 bella cient, primaque vetant consistere terra. 1:542 Si genus humanum et mortalia temnitis arma 1:543 at sperate deos memores fandi atque nefandi. 1:544 'Rex erat Aeneas nobis, quo iustior alter, 1:545 nec pietate fuit, nec bello maior et armis. 1:546 Quem si fata virum servant, si vescitur aura 1:547 aetheria, neque adhuc crudelibus occubat umbris, 1:548 non metus; officio nec te certasse priorem 1:549 poeniteat. Sunt et Siculis regionibus urbes 1:550 armaque, Troianoque a sanguine clarus Acestes. 1:551 Quassatam ventis liceat subducere classem, 1:552 et silvis aptare trabes et stringere remos: 1:553 si datur Italiam, sociis et rege recepto, 1:554 tendere, ut Italiam laeti Latiumque petamus; 1:555 sin absumpta salus, et te, pater optime Teucrum, 1:556 pontus habet Libyae, nec spes iam restat Iuli, 1:557 at freta Sicaniae saltem sedesque paratas, 1:558 unde huc advecti, regemque petamus Acesten.' 1:559 Talibus Ilioneus; cuncti simul ore fremebant 1:560 Dardanidae. 1:561 Tum breviter Dido, voltum demissa, profatur: 1:562 'Solvite corde metum, Teucri, secludite curas. 1:563 Res dura et regni novitas me talia cogunt 1:564 moliri, et late finis custode tueri. 1:565 Quis genus Aeneadum, quis Troiae nesciat urbem, 1:566 virtutesque virosque, aut tanti incendia belli? 1:567 Non obtusa adeo gestamus pectora Poeni, 1:568 nec tam aversus equos Tyria Sol iungit ab urbe. 1:569 Seu vos Hesperiam magnam Saturniaque arva, 1:570 sive Erycis finis regemque optatis Acesten, 1:571 auxilio tutos dimittam, opibusque iuvabo. 1:572 Voltis et his mecum pariter considere regnis; 1:573 urbem quam statuo vestra est, subducite navis; 1:574 Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur. 1:575 Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem 1:576 adforet Aeneas! Equidem per litora certos 1:577 dimittam et Libyae lustrare extrema iubebo, 1:578 si quibus eiectus silvis aut urbibus errat.' 1:579 His animum arrecti dictis et fortis Achates 1:580 et pater Aeneas iamdudum erumpere nubem 1:581 ardebant. Prior Aenean compellat Achates: 1:582 'Nate dea, quae nunc animo sententia surgit? 1:583 omnia tuta vides, classem sociosque receptos. 1:584 Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi 1:585 submersum; dictis respondent cetera matris.' 1:586 Vix ea fatus erat, cum circumfusa repente 1:587 scindit se nubes et in aethera purgat apertum. 1:588 Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, 1:589 os umerosque deo similis; namque ipsa decoram 1:590 caesariem nato genetrix lumenque iuventae 1:591 purpureum et laetos oculis adflarat honores: 1:592 quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo 1:593 argentum Pariusve lapis circumdatur auro. 1:594 Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente 1:595 improvisus ait: 'Coram, quem quaeritis, adsum, 1:596 Troius Aeneas, Libycis ereptus ab undis. 1:597 O sola infandos Troiae miserata labores, 1:598 quae nos, reliquias Danaum, terraeque marisque 1:599 omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos, 1:600 urbe, domo, socias, grates persolvere dignas 1:601 non opis est nostrae, Dido, nec quicquid ubique est 1:602 gentis Dardaniae, magnum quae sparsa per orbem. 1:603 Di tibi, si qua pios respectant numina, si quid 1:604 usquam iustitia est et mens sibi conscia recti, 1:605 praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt 1:606 saecula? Qui tanti talem genuere parentes? 1:607 In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae 1:608 lustrabunt convexa, polus dum sidera pascet, 1:609 semper honos nomenque tuum laudesque manebunt, 1:610 quae me cumque vocant terrae.' Sic fatus, amicum 1:611 Ilionea petit dextra, laevaque Serestum, 1:612 post alios, fortemque Gyan fortemque Cloanthum. 1:613 Obstipuit primo aspectu Sidonia Dido, 1:614 casu deinde viri tanto, et sic ore locuta est: 1:615 'Quis te, nate dea, per tanta pericula casus 1:616 insequitur? Quae vis immanibus applicat oris? 1:617 Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae 1:618 alma Venus Phrygii genuit Simoentis ad undam? 1:619 Atque equidem Teucrum memini Sidona venire 1:620 finibus expulsum patriis, nova regna petentem 1:621 auxilio Beli; genitor tum Belus opimam 1:622 vastabat Cyprum, et victor dicione tenebat. 1:623 Tempore iam ex illo casus mihi cognitus urbis 1:624 Troianae nomenque tuum regesque Pelasgi. 1:625 Ipse hostis Teucros insigni laude ferebat, 1:626 seque ortum antiqua Teucrorum ab stirpe volebat. 1:627 Quare agite, O tectis, iuvenes, succedite nostris. 1:628 Me quoque per multos similis fortuna labores 1:629 iactatam hac demum voluit consistere terra. 1:630 Non ignara mali, miseris succurrere disco.' 1:631 Sic memorat; simul Aenean in regia ducit 1:632 tecta, simul divom templis indicit honorem. 1:633 Nec minus interea sociis ad litora mittit 1:634 viginti tauros, magnorum horrentia centum 1:635 terga suum, pinguis centum cum matribus agnos, 1:636 munera laetitiamque dii. 1:637 At domus interior regali splendida luxu 1:638 instruitur, mediisque parant convivia tectis: 1:639 arte laboratae vestes ostroque superbo, 1:640 ingens argentum mensis, caelataque in auro 1:641 fortia facta patrum, series longissima rerum 1:642 per tot ducta viros antiqua ab origine gentis. 1:643 Aeneas (neque enim patrius consistere mentem 1:644 passus amor) rapidum ad navis praemittit Achaten, 1:645 Ascanio ferat haec, ipsumque ad moenia ducat; 1:646 omnis in Ascanio cari stat cura parentis. 1:647 Munera praeterea, Iliacis erepta ruinis, 1:648 ferre iubet, pallam signis auroque rigentem, 1:649 et circumtextum croceo velamen acantho, 1:650 ornatus Argivae Helenae, quos illa Mycenis, 1:651 Pergama cum peteret inconcessosque hymenaeos, 1:652 extulerat, matris Ledae mirabile donum: 1:653 praeterea sceptrum, Ilione quod gesserat olim, 1:654 maxima natarum Priami, colloque monile 1:655 bacatum, et duplicem gemmis auroque coronam. 1:656 Haec celerans ita ad naves tendebat Achates. 1:657 At Cytherea novas artes, nova pectore versat 1:658 Consilia, ut faciem mutatus et ora Cupido 1:659 pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem 1:660 incendat reginam, atque ossibus implicet ignem; 1:661 quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilinguis; 1:662 urit atrox Iuno, et sub noctem cura recursat. 1:663 Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem: 1:664 'Nate, meae vires, mea magna potentia solus, 1:665 nate, patris summi qui tela Typhoia temnis, 1:666 ad te confugio et supplex tua numina posco. 1:667 Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum 1:668 litora iactetur odiis Iunonis iniquae, 1:669 nota tibi, et nostro doluisti saepe dolore. 1:670 Hunc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur 1:671 vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant 1:672 hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum. 1:673 Quocirca capere ante dolis et cingere flamma 1:674 reginam meditor, ne quo se numine mutet, 1:675 sed magno Aeneae mecum teneatur amore. 1:676 Qua facere id possis, nostram nunc accipe mentem. 1:677 Regius accitu cari genitoris ad urbem 1:678 Sidoniam puer ire parat, mea maxima cura, 1:679 dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae: 1:680 hunc ego sopitum somno super alta Cythera 1:681 aut super Idalium sacrata sede recondam, 1:682 ne qua scire dolos mediusve occurrere possit. 1:683 Tu faciem illius noctem non amplius unam 1:684 falle dolo, et notos pueri puer indue voltus, 1:685 ut, cum te gremio accipiet laetissima Dido 1:686 regalis inter mensas laticemque Lyaeum, 1:687 cum dabit amplexus atque oscula dulcia figet, 1:688 occultum inspires ignem fallasque veneno.' 1:689 Paret Amor dictis carae genetricis, et alas 1:690 exuit, et gressu gaudens incedit Iuli. 1:691 At Venus Ascanio placidam per membra quietem 1:692 inrigat, et fotum gremio dea tollit in altos 1:693 Idaliae lucos, ubi mollis amaracus illum 1:694 floribus et dulci adspirans complectitur umbra. 1:695 Iamque ibat dicto parens et dona Cupido 1:696 regia portabat Tyriis, duce laetus Achate. 1:697 Cum venit, aulaeis iam se regina superbis 1:698 aurea composuit sponda mediamque locavit. 1:699 Iam pater Aeneas et iam Troiana iuventus 1:700 conveniunt, stratoque super discumbitur ostro. 1:701 Dant famuli manibus lymphas, Cereremque canistris 1:702 expediunt, tonsisque ferunt mantelia villis. 1:703 Quinquaginta intus famulae, quibus ordine longam 1:704 cura penum struere, et flammis adolere Penatis; 1:705 centum aliae totidemque pares aetate ministri, 1:706 qui dapibus mensas onerent et pocula ponant. 1:707 Nec non et Tyrii per limina laeta frequentes 1:708 convenere, toris iussi discumbere pictis. 1:709 Mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum 1:710 flagrantisque dei voltus simulataque verba, 1:711 [pallamque et pictum croceo velamen acantho.] 1:712 Praecipue infelix, pesti devota futurae, 1:713 expleri mentem nequit ardescitque tuendo 1:714 Phoenissa, et pariter puero donisque movetur. 1:715 Ille ubi complexu Aeneae colloque pependit 1:716 et magnum falsi implevit genitoris amorem, 1:717 reginam petit haec oculis, haec pectore toto 1:718 haeret et interdum gremio fovet, inscia Dido, 1:719 insidat quantus miserae deus; at memor ille 1:720 matris Acidaliae paulatim abolere Sychaeum 1:721 incipit, et vivo temptat praevertere amore 1:722 iam pridem resides animos desuetaque corda. 1:723 Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, 1:724 crateras magnos statuunt et vina coronant. 1:725 Fit strepitus tectis, vocemque per ampla volutant 1:726 atria; dependent lychni laquearibus aureis 1:727 incensi, et noctem flammis funalia vincunt. 1:728 Hic regina gravem gemmis auroque poposcit 1:729 implevitque mero pateram, quam Belus et omnes 1:730 a Belo soliti; tum facta silentia tectis: 1:731 'Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, 1:732 hunc laetum Tyriisque diem Troiaque profectis 1:733 esse velis, nostrosque huius meminisse minores. 1:734 Adsit laetitiae Bacchus dator, et bona Iuno; 1:735 et vos, O, coetum, Tyrii, celebrate faventes.' 1:736 Dixit, et in mensam laticum libavit honorem, 1:737 primaque, libato, summo tenus attigit ore, 1:738 tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit 1:739 spumantem pateram, et pleno se proluit auro 1:740 post alii proceres. Cithara crinitus Iopas 1:741 personat aurata, docuit quem maximus Atlas. 1:742 Hic canit errantem lunam solisque labores; 1:743 unde hominum genus et pecudes; unde imber et ignes; 1:744 Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones; 1:745 quid tantum Oceano properent se tinguere soles 1:746 hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. 1:747 Ingeminant plausu Tyrii, Troesque sequuntur. 1:748 Nec non et vario noctem sermone trahebat 1:749 infelix Dido, longumque bibebat amorem, 1:750 multa super Priamo rogitans, super Hectore multa; 1:751 nunc quibus Aurorae venisset filius armis, 1:752 nunc quales Diomedis equi, nunc quantus Achilles. 1:753 'Immo age, et a prima dic, hospes, origine nobis 1:754 insidias,' inquit, 'Danaum, casusque tuorum, 1:755 erroresque tuos; nam te iam septima portat 1:756 omnibus errantem terris et fluctibus aestas.' Book II. 2:1 Conticuere omnes intentique ora tenebant 2:2 inde toro pater Aeneas sic orsus ab alto: 2:3 Infandum, regina, iubes renouare dolorem, 2:4 Troianas ut opes et lamentabile regnum 2:5 eruerint Danai, quaeque ipse miserrima uidi 2:6 et quorum pars magna fui. quis talia fando 2:7 Myrmidonum Dolopumue aut duri miles Vlixi 2:8 temperet a lacrimis? et iam nox umida caelo 2:9 praecipitat suadentque cadentia sidera somnos. 2:10 sed si tantus amor casus cognoscere nostros 2:11 et breuiter Troiae supremum audire laborem, 2:12 quamquam animus meminisse horret luctuque refugit, 2:13 incipiam. fracti bello fatisque repulsi 2:14 ductores Danaum tot iam labentibus annis 2:15 instar montis equum diuina Palladis arte 2:16 aedificant, sectaque intexunt abiete costas; 2:17 uotum pro reditu simulant; ea fama uagatur. 2:18 huc delecta uirum sortiti corpora furtim 2:19 includunt caeco lateri penitusque cauernas 2:20 ingentis uterumque armato milite complent. 2:21 est in conspectu Tenedos, notissima fama 2:22 insula, diues opum Priami dum regna manebant, 2:23 nunc tantum sinus et statio male fida carinis: 2:24 huc se prouecti deserto in litore condunt; 2:25 nos abiisse rati et uento petiisse Mycenas. 2:26 ergo omnis longo soluit se Teucria luctu; 2:27 panduntur portae, iuuat ire et Dorica castra 2:28 desertosque uidere locos litusque relictum: 2:29 hic Dolopum manus, hic saeuus tendebat Achilles; 2:30 classibus hic locus, hic acie certare solebant. 2:31 pars stupet innuptae donum exitiale Mineruae 2:32 et molem mirantur equi; primusque Thymoetes 2:33 duci intra muros hortatur et arce locari, 2:34 siue dolo seu iam Troiae sic fata ferebant. 2:35 at Capys, et quorum melior sententia menti, 2:36 aut pelago Danaum insidias suspectaque dona 2:37 praecipitare iubent subiectisque urere flammis, 2:38 aut terebrare cauas uteri et temptare latebras. 2:39 scinditur incertum studia in contraria uulgus. 2:40 Primus ibi ante omnis magna comitante caterua 2:41 Laocoon ardens summa decurrit ab arce, 2:42 et procul 'o miseri, quae tanta insania, ciues? 2:43 creditis auectos hostis? aut ulla putatis 2:44 dona carere dolis Danaum? sic notus Vlixes? 2:45 aut hoc inclusi ligno occultantur Achiui, 2:46 aut haec in nostros fabricata est machina muros, 2:47 inspectura domos uenturaque desuper urbi, 2:48 aut aliquis latet error; equo ne credite, Teucri. 2:49 quidquid id est, timeo Danaos et dona ferentis.' 2:50 sic fatus ualidis ingentem uiribus hastam 2:51 in latus inque feri curuam compagibus aluum 2:52 contorsit. stetit illa tremens, uteroque recusso 2:53 insonuere cauae gemitumque dedere cauernae. 2:54 et, si fata deum, si mens non laeua fuisset, 2:55 impulerat ferro Argolicas foedare latebras, 2:56 Troiaque nunc staret, Priamique arx alta maneres. 2:57 Ecce, manus iuuenem interea post terga reuinctum 2:58 pastores magno ad regem clamore trahebant 2:59 Dardanidae, qui se ignotum uenientibus ultro, 2:60 hoc ipsum ut strueret Troiamque aperiret Achiuis, 2:61 obtulerat, fidens animi atque in utrumque paratus, 2:62 seu uersare dolos seu certae occumbere morti. 2:63 undique uisendi studio Troiana iuuentus 2:64 circumfusa ruit certantque inludere capto. 2:65 accipe nunc Danaum insidias et crimine ab uno 2:66 disce omnis. 2:67 namque ut conspectu in medio turbatus, inermis 2:68 constitit atque oculis Phrygia agmina circumspexit, 2:69 'heu, quae nunc tellus,' inquit, 'quae me aequora possunt 2:70 accipere? aut quid iam misero mihi denique restat, 2:71 cui neque apud Danaos usquam locus, et super ipsi 2:72 Dardanidae infensi poenas cum sanguine poscunt?' 2:73 quo gemitu conuersi animi compressus et omnis 2:74 impetus. hortamur fari quo sanguine cretus, 2:75 quidue ferat; memoret quae sit fiducia capto. 2:76 'Cuncta equidem tibi, rex, fuerit quodcumque, fatebor 2:77 uera,' inquit; 'neque me Argolica de gente negabo. 2:78 hoc primum; nec, si miserum Fortuna Sinonem 2:79 finxit, uanum etiam mendacemque improba finget. 2:80 fando aliquod si forte tuas peruenit ad auris 2:81 Belidae nomen Palamedis et incluta fama 2:82 gloria, quem falsa sub proditione Pelasgi 2:83 insontem infando indicio, quia bella uetabat, 2:84 demisere neci, nunc cassum lumine lugent: 2:85 illi me comitem et consanguinitate propinquum 2:86 pauper in arma pater primis huc misit ab annis. 2:87 dum stabat regno incolumis regumque uigebat 2:88 conciliis, et nos aliquod nomenque decusque 2:89 gessimus. inuidia postquam pellacis Vlixi 2:90 (haud ignota loquor) superis concessit ab oris, 2:91 adflictus uitam in tenebris luctuque trahebam 2:92 et casum insontis mecum indignabar amici. 2:93 nec tacui demens et me, fors si qua tulisset, 2:94 si patrios umquam remeassem uictor ad Argos, 2:95 promisi ultorem et uerbis odia aspera moui. 2:96 hinc mihi prima mali labes, hinc semper Vlixes 2:97 criminibus terrere nouis, hinc spargere uoces 2:98 in uulgum ambiguas et quaerere conscius arma. 2:99 nec requieuit enim, donec Calchante ministro‹ 2:100 sed quid ego haec autem nequiquam ingrata reuoluo, 2:101 quidue moror? si omnis uno ordine habetis Achiuos, 2:102 idque audire sat est, iamdudum sumite poenas: 2:103 hoc Ithacus uelit et magno mercentur Atridae.' 2:104 Tum uero ardemus scitari et quaerere causas, 2:105 ignari scelerum tantorum artisque Pelasgae. 2:106 prosequitur pauitans et ficto pectore fatur: 2:107 'Saepe fugam Danai Troia cupiere relicta 2:108 moliri et longo fessi discedere bello; 2:109 fecissentque utinam! saepe illos aspera ponti 2:110 interclusit hiems et terruit Auster euntis. 2:111 praecipue cum iam hic trabibus contextus acernis 2:112 staret equus, toto sonuerunt aethere nimbi. 2:113 suspensi Eurypylum scitatum oracula Phoebi 2:114 mittimus, isque adytis haec tristia dicta reportat: 2:115 "sanguine placastis uentos et uirgine caesa, 2:116 cum primum Iliacas, Danai, uenistis ad oras; 2:117 sanguine quaerendi reditus animaque litandum 2:118 Argolica." uulgi quae uox ut uenit ad auris, 2:119 obstipuere animi gelidusque per ima cucurrit 2:120 ossa tremor, cui fata parent, quem poscat Apollo. 2:121 hic Ithacus uatem magno Calchanta tumultu 2:122 protrahit in medios; quae sint ea numina diuum 2:123 flagitat. et mihi iam multi crudele canebant 2:124 artificis scelus, et taciti uentura uidebant. 2:125 bis quinos silet ille dies tectusque recusat 2:126 prodere uoce sua quemquam aut opponere morti. 2:127 uix tandem, magnis Ithaci clamoribus actus, 2:128 composito rumpit uocem et me destinat arae. 2:129 adsensere omnes et, quae sibi quisque timebat, 2:130 unius in miseri exitium conuersa tulere. 2:131 iamque dies infanda aderat; mihi sacra parari 2:132 et salsae fruges et circum tempora uittae. 2:133 eripui, fateor, leto me et uincula rupi, 2:134 limosoque lacu per noctem obscurus in ulua 2:135 delitui dum uela darent, si forte dedissent. 2:136 nec mihi iam patriam antiquam spes ulla uidendi 2:137 nec dulcis natos exoptatumque parentem, 2:138 quos illi fors et poenas ob nostra reposcent 2:139 effugia, et culpam hanc miserorum morte piabunt. 2:140 quod te per superos et conscia numina ueri, 2:141 per si qua est quae restet adhuc mortalibus usquam 2:142 intemerata fides, oro, miserere laborum 2:143 tantorum, miserere animi non digna ferentis.' 2:144 His lacrimis uitam damus et miserescimus ultro. 2:145 ipse uiro primus manicas atque arta leuari 2:146 uincla iubet Priamus dictisque ita fatur amicis: 2:147 'quisquis es, amissos hinc iam obliuiscere Graios 2:148 (noster eris) mihique haec edissere uera roganti: 2:149 quo molem hanc immanis equi statuere? quis auctor? 2:150 quidue petunt? quae religio? aut quae machina belli?' 2:151 dixerat. ille dolis instructus et arte Pelasga 2:152 sustulit exutas uinclis ad sidera palmas: 2:153 'uos, aeterni ignes, et non uiolabile uestrum 2:154 testor numen,' ait, 'uos arae ensesque nefandi, 2:155 quos fugi, uittaeque deum, quas hostia gessi: 2:156 fas mihi Graiorum sacrata resoluere iura, 2:157 fas odisse uiros atque omnia ferre sub auras, 2:158 si qua tegunt, teneor patriae nec legibus ullis. 2:159 tu modo promissis maneas seruataque serues 2:160 Troia fidem, si uera feram, si magna rependam. 2:161 omnis spes Danaum et coepti fiducia belli 2:162 Palladis auxiliis semper stetit. impius ex quo 2:163 Tydides sed enim scelerumque inuentor Vlixes, 2:164 fatale adgressi sacrato auellere templo 2:165 Palladium caesis summae custodibus arcis, 2:166 corripuere sacram effigiem manibusque cruentis 2:167 uirgineas ausi diuae contingere uittas, 2:168 ex illo fluere ac retro sublapsa referri 2:169 spes Danaum, fractae uires, auersa deae mens. 2:170 nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris. 2:171 uix positum castris simulacrum: arsere coruscae 2:172 luminibus flammae arrectis, salsusque per artus 2:173 sudor iit, terque ipsa solo (mirabile dictu) 2:174 emicuit parmamque ferens hastamque trementem. 2:175 extemplo temptanda fuga canit aequora Calchas, 2:176 nec posse Argolicis exscindi Pergama telis 2:177 omina ni repetant Argis numenque reducant 2:178 quod pelago et curuis secum auexere carinis. 2:179 et nunc quod patrias uento petiere Mycenas, 2:180 arma deosque parant comites pelagoque remenso 2:181 improuisi aderunt; ita digerit omina Calchas. 2:182 hanc pro Palladio moniti, pro numine laeso 2:183 effigiem statuere, nefas quae triste piaret. 2:184 hanc tamen immensam Calchas attollere molem 2:185 roboribus textis caeloque educere iussit, 2:186 ne recipi portis aut duci in moenia posset, 2:187 neu populum antiqua sub religione tueri. 2:188 nam si uestra manus uiolasset dona Mineruae, 2:189 tum magnum exitium (quod di prius omen in ipsum 2:190 conuertant!) Priami imperio Phrygibusque futurum; 2:191 sin manibus uestris uestram ascendisset in urbem, 2:192 ultro Asiam magno Pelopea ad moenia bello 2:193 uenturam, et nostros ea fata manere nepotes.' 2:194 Talibus insidiis periurique arte Sinonis 2:195 credita res, captique dolis lacrimisque coactis 2:196 quos neque Tydides nec Larisaeus Achilles, 2:197 non anni domuere decem, non mille carinae. 2:198 Hic aliud maius miseris multoque tremendum 2:199 obicitur magis atque improuida pectora turbat. 2:200 Laocoon, ductus Neptuno sorte sacerdos, 2:201 sollemnis taurum ingentem mactabat ad aras. 2:202 ecce autem gemini a Tenedo tranquilla per alta 2:203 (horresco referens) immensis orbibus angues 2:204 incumbunt pelago pariterque ad litora tendunt; 2:205 pectora quorum inter fluctus arrecta iubaeque 2:206 sanguineae superant undas, pars cetera pontum 2:207 pone legit sinuatque immensa uolumine terga. 2:208 fit sonitus spumante salo; iamque arua tenebant 2:209 ardentisque oculos suffecti sanguine et igni 2:210 sibila lambebant linguis uibrantibus ora. 2:211 diffugimus uisu exsangues. illi agmine certo 2:212 Laocoonta petunt; et primum parua duorum 2:213 corpora natorum serpens amplexus uterque 2:214 implicat et miseros morsu depascitur artus; 2:215 post ipsum auxilio subeuntem ac tela ferentem 2:216 corripiunt spirisque ligant ingentibus; et iam 2:217 bis medium amplexi, bis collo squamea circum 2:218 terga dati superant capite et ceruicibus altis. 2:219 ille simul manibus tendit diuellere nodos 2:220 perfusus sanie uittas atroque ueneno, 2:221 clamores simul horrendos ad sidera tollit: 2:222 qualis mugitus, fugit cum saucius aram 2:223 taurus et incertam excussit ceruice securim. 2:224 at gemini lapsu delubra ad summa dracones 2:225 effugiunt saeuaeque petunt Tritonidis arcem, 2:226 sub pedibusque deae clipeique sub orbe teguntur. 2:227 tum uero tremefacta nouus per pectora cunctis 2:228 insinuat pauor, et scelus expendisse merentem 2:229 Laocoonta ferunt, sacrum qui cuspide robur 2:230 laeserit et tergo sceleratam intorserit hastam. 2:231 ducendum ad sedes simulacrum orandaque diuae 2:232 numina conclamant. 2:233 diuidimus muros et moenia pandimus urbis. 2:234 accingunt omnes operi pedibusque rotarum 2:235 subiciunt lapsus, et stuppea uincula collo 2:236 intendunt; scandit fatalis machina muros 2:237 feta armis. pueri circum innuptaeque puellae 2:238 sacra canunt funemque manu contingere gaudent; 2:239 illa subit mediaeque minans inlabitur urbi. 2:240 o patria, o diuum domus Ilium et incluta bello 2:241 moenia Dardanidum! quater ipso in limine portae 2:242 substitit atque utero sonitum quater arma dedere; 2:243 instamus tamen immemores caecique furore 2:244 et monstrum infelix sacrata sistimus arce. 2:245 tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris 2:246 ora dei iussu non umquam credita Teucris. 2:247 nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset 2:248 ille dies, festa uelamus fronde per urbem. 2:249 Vertitur interea caelum et ruit Oceano nox 2:250 inuoluens umbra magna terramque polumque 2:251 Myrmidonumque dolos; fusi per moenia Teucri 2:252 conticuere; sopor fessos complectitur artus. 2:253 et iam Argiua phalanx instructis nauibus ibat 2:254 a Tenedo tacitae per amica silentia lunae 2:255 litora nota petens, flammas cum regia puppis 2:256 extulerat, fatisque deum defensus iniquis 2:257 inclusos utero Danaos et pinea furtim 2:258 laxat claustra Sinon. illos patefactus ad auras 2:259 reddit equus laetique cauo se robore promunt 2:260 Thessandrus Sthenelusque duces et dirus Vlixes, 2:261 demissum lapsi per funem, Acamasque Thoasque 2:262 Pelidesque Neoptolemus primusque Machaon 2:263 et Menelaus et ipse doli fabricator Epeos. 2:264 inuadunt urbem somno uinoque sepultam; 2:265 caeduntur uigiles, portisque patentibus omnis 2:266 accipiunt socios atque agmina conscia iungunt. 2:267 Tempus erat quo prima quies mortalibus aegris 2:268 incipit et dono diuum gratissima serpit. 2:269 in somnis, ecce, ante oculos maestissimus Hector 2:270 uisus adesse mihi largosque effundere fletus, 2:271 raptatus bigis ut quondam, aterque cruento 2:272 puluere perque pedes traiectus lora tumentis. 2:273 ei mihi, qualis erat, quantum mutatus ab illo 2:274 Hectore qui redit exuuias indutus Achilli 2:275 uel Danaum Phrygios iaculatus puppibus ignis! 2:276 squalentem barbam et concretos sanguine crinis 2:277 uulneraque illa gerens, quae circum plurima muros 2:278 accepit patrios. ultro flens ipse uidebar 2:279 compellare uirum et maestas expromere uoces: 2:280 'o lux Dardaniae, spes o fidissima Teucrum, 2:281 quae tantae tenuere morae? quibus Hector ab oris 2:282 exspectate uenis? ut te post multa tuorum 2:283 funera, post uarios hominumque urbisque labores 2:284 defessi aspicimus! quae causa indigna serenos 2:285 foedauit uultus? aut cur haec uulnera cerno?' 2:286 ille nihil, nec me quaerentem uana moratur, 2:287 sed grauiter gemitus imo de pectore ducens, 2:288 'heu fuge, nate dea, teque his' ait 'eripe flammis. 2:289 hostis habet muros; ruit alto a culmine Troia. 2:290 sat patriae Priamoque datum: si Pergama dextra 2:291 defendi possent, etiam hac defensa fuissent. 2:292 sacra suosque tibi commendat Troia penatis; 2:293 hos cape fatorum comites, his moenia quaere 2:294 magna pererrato statues quae denique ponto.' 2:295 sic ait et manibus uittas Vestamque potentem 2:296 aeternumque adytis effert penetralibus ignem. 2:297 Diuerso interea miscentur moenia luctu, 2:298 et magis atque magis, quamquam secreta parentis 2:299 Anchisae domus arboribusque obtecta recessit, 2:300 clarescunt sonitus armorumque ingruit horror. 2:301 excutior somno et summi fastigia tecti 2:302 ascensu supero atque arrectis auribus asto: 2:303 in segetem ueluti cum flamma furentibus Austris 2:304 incidit, aut rapidus montano flumine torrens 2:305 sternit agros, sternit sata laeta boumque labores 2:306 praecipitisque trahit siluas; stupet inscius alto 2:307 accipiens sonitum saxi de uertice pastor. 2:308 tum uero manifesta fides, Danaumque patescunt 2:309 insidiae. iam Deiphobi dedit ampla ruinam 2:310 Volcano superante domus, iam proximus ardet 2:311 Vcalegon; Sigea igni freta lata relucent. 2:312 exoritur clamorque uirum clangorque tubarum. 2:313 arma amens capio; nec sat rationis in armis, 2:314 sed glomerare manum bello et concurrere in arcem 2:315 cum sociis ardent animi; furor iraque mentem 2:316 praecipitat, pulchrumque mori succurrit in armis. 2:317 Ecce autem telis Panthus elapsus Achiuum, 2:318 Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, 2:319 sacra manu uictosque deos paruumque nepotem 2:320 ipse trahit cursuque amens ad limina tendit. 2:321 'quo res summa loco, Panthu? quam prendimus arcem?' 2:322 uix ea fatus eram gemitu cum talia reddit: 2:323 'uenit summa dies et ineluctabile tempus 2:324 Dardaniae. fuimus Troes, fuit Ilium et ingens 2:325 gloria Teucrorum; ferus omnia Iuppiter Argos 2:326 transtulit; incensa Danai dominantur in urbe. 2:327 arduus armatos mediis in moenibus astans 2:328 fundit equus uictorque Sinon incendia miscet 2:329 insultans. portis alii bipatentibus adsunt, 2:330 milia quot magnis umquam uenere Mycenis; 2:331 obsedere alii telis angusta uiarum 2:332 oppositis; stat ferri acies mucrone corusco 2:333 stricta, parata neci; uix primi proelia temptant 2:334 portarum uigiles et caeco Marte resistunt.' 2:335 talibus Othryadae dictis et numine diuum 2:336 in flammas et in arma feror, quo tristis Erinys, 2:337 quo fremitus uocat et sublatus ad aethera clamor. 2:338 addunt se socios Rhipeus et maximus armis 2:339 Epytus, oblati per lunam, Hypanisque Dymasque 2:340 et lateri adglomerant nostro, iuuenisque Coroebus 2:341 Mygdonides‹illis ad Troiam forte diebus 2:342 uenerat insano Cassandrae incensus amore 2:343 et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebat, 2:344 infelix qui non sponsae praecepta furentis 2:345 audierit! 2:346 quos ubi confertos ardere in proelia uidi, 2:347 incipio super his: 'iuuenes, fortissima frustra 2:348 pectora, si uobis audentem extrema cupido 2:349 certa sequi, quae sit rebus fortuna uidetis: 2:350 excessere omnes adytis arisque relictis 2:351 di quibus imperium hoc steterat; succurritis urbi 2:352 incensae. moriamur et in media arma ruamus. 2:353 una salus uictis nullam sperare salutem.' 2:354 sic animis iuuenum furor additus. inde, lupi ceu 2:355 raptores atra in nebula, quos improba uentris 2:356 exegit caecos rabies catulique relicti 2:357 faucibus exspectant siccis, per tela, per hostis 2:358 uadimus haud dubiam in mortem mediaeque tenemus 2:359 urbis iter; nox atra caua circumuolat umbra. 2:360 quis cladem illius noctis, quis funera fando 2:361 explicet aut possit lacrimis aequare labores? 2:362 urbs antiqua ruit multos dominata per annos; 2:363 plurima perque uias sternuntur inertia passim 2:364 corpora perque domos et religiosa deorum 2:365 limina. nec soli poenas dant sanguine Teucri; 2:366 quondam etiam uictis redit in praecordia uirtus 2:367 uictoresque cadunt Danai. crudelis ubique 2:368 luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. 2:369 Primus se Danaum magna comitante caterua 2:370 Androgeos offert nobis, socia agmina credens 2:371 inscius, atque ultro uerbis compellat amicis: 2:372 'festinate, uiri! nam quae tam sera moratur 2:373 segnities? alii rapiunt incensa feruntque 2:374 Pergama: uos celsis nunc primum a nauibus itis?' 2:375 dixit, et extemplo (neque enim responsa dabantur 2:376 fida satis) sensit medios delapsus in hostis. 2:377 obstipuit retroque pedem cum uoce repressit. 2:378 improuisum aspris ueluti qui sentibus anguem 2:379 pressit humi nitens trepidusque repente refugit 2:380 attollentem iras et caerula colla tumentem, 2:381 haud secus Androgeos uisu tremefactus abibat. 2:382 inruimus densis et circumfundimur armis, 2:383 ignarosque loci passim et formidine captos 2:384 sternimus; aspirat primo Fortuna labori. 2:385 atque hic successu exsultans animisque Coroebus 2:386 'o socii, qua prima' inquit 'Fortuna salutis 2:387 monstrat iter, quaque ostendit se dextra, sequamur: 2:388 mutemus clipeos Danaumque insignia nobis 2:389 aptemus. dolus an uirtus, quis in hoste requirat? 2:390 arma dabunt ipsi.' sic fatus deinde comantem 2:391 Androgei galeam clipeique insigne decorum 2:392 induitur laterique Argiuum accommodat ensem. 2:393 hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque iuuentus 2:394 laeta facit: spoliis se quisque recentibus armat. 2:395 uadimus immixti Danais haud numine nostro 2:396 multaque per caecam congressi proelia noctem 2:397 conserimus, multos Danaum demittimus Orco. 2:398 diffugiunt alii ad nauis et litora cursu 2:399 fida petunt; pars ingentem formidine turpi 2:400 scandunt rursus equum et nota conduntur in aluo. 2:401 Heu nihil inuitis fas quemquam fidere diuis! 2:402 ecce trahebatur passis Priameia uirgo 2:403 crinibus a templo Cassandra adytisque Mineruae 2:404 ad caelum tendens ardentia lumina frustra, 2:405 lumina, nam teneras arcebant uincula palmas. 2:406 non tulit hanc speciem furiata mente Coroebus 2:407 et sese medium iniecit periturus in agmen; 2:408 consequimur cuncti et densis incurrimus armis. 2:409 hic primum ex alto delubri culmine telis 2:410 nostrorum obruimur oriturque miserrima caedes 2:411 armorum facie et Graiarum errore iubarum. 2:412 tum Danai gemitu atque ereptae uirginis ira 2:413 undique collecti inuadunt, acerrimus Aiax 2:414 et gemini Atridae Dolopumque exercitus omnis: 2:415 aduersi rupto ceu quondam turbine uenti 2:416 confligunt, Zephyrusque Notusque et laetus Eois 2:417 Eurus equis; stridunt siluae saeuitque tridenti 2:418 spumeus atque imo Nereus ciet aequora fundo. 2:419 illi etiam, si quos obscura nocte per umbram 2:420 fudimus insidiis totaque agitauimus urbe, 2:421 apparent; primi clipeos mentitaque tela 2:422 agnoscunt atque ora sono discordia signant. 2:423 ilicet obruimur numero, primusque Coroebus 2:424 Penelei dextra diuae armipotentis ad aram 2:425 procumbit; cadit et Rhipeus, iustissimus unus 2:426 qui fuit in Teucris et seruantissimus aequi 2:427 (dis aliter uisum); pereunt Hypanisque Dymasque 2:428 confixi a sociis; nec te tua plurima, Panthu, 2:429 labentem pietas nec Apollinis infula texit. 2:430 Iliaci cineres et flamma extrema meorum, 2:431 testor, in occasu uestro nec tela nec ullas 2:432 uitauisse uices, Danaum et, si fata fuissent 2:433 ut caderem, meruisse manu. diuellimur inde, 2:434 Iphitus et Pelias mecum (quorum Iphitus aeuo 2:435 iam grauior, Pelias et uulnere tardus Vlixi), 2:436 protinus ad sedes Priami clamore uocati. 2:437 hic uero ingentem pugnam, ceu cetera nusquam 2:438 bella forent, nulli tota morerentur in urbe, 2:439 sic Martem indomitum Danaosque ad tecta ruentis 2:440 cernimus obsessumque acta testudine limen. 2:441 haerent parietibus scalae postisque sub ipsos 2:442 nituntur gradibus clipeosque ad tela sinistris 2:443 protecti obiciunt, prensant fastigia dextris. 2:444 Dardanidae contra turris ac tota domorum 2:445 culmina conuellunt; his se, quando ultima cernunt, 2:446 extrema iam in morte parant defendere telis, 2:447 auratasque trabes, ueterum decora alta parentum, 2:448 deuoluunt; alii strictis mucronibus imas 2:449 obsedere fores, has seruant agmine denso. 2:450 instaurati animi regis succurrere tectis 2:451 auxilioque leuare uiros uimque addere uictis. 2:452 Limen erat caecaeque fores et peruius usus 2:453 tectorum inter se Priami, postesque relicti 2:454 a tergo, infelix qua se, dum regna manebant, 2:455 saepius Andromache ferre incomitata solebat 2:456 ad soceros et auo puerum Astyanacta trahebat. 2:457 euado ad summi fastigia culminis, unde 2:458 tela manu miseri iactabant inrita Teucri. 2:459 turrim in praecipiti stantem summisque sub astra 2:460 eductam tectis, unde omnis Troia uideri 2:461 et Danaum solitae naues et Achaica castra, 2:462 adgressi ferro circum, qua summa labantis 2:463 iuncturas tabulata dabant, conuellimus altis 2:464 sedibus impulimusque; ea lapsa repente ruinam 2:465 cum sonitu trahit et Danaum super agmina late 2:466 incidit. ast alii subeunt, nec saxa nec ullum 2:467 telorum interea cessat genus. 2:468 Vestibulum ante ipsum primoque in limine Pyrrhus 2:469 exsultat telis et luce coruscus aena: 2:470 qualis ubi in lucem coluber mala gramina pastus, 2:471 frigida sub terra tumidum quem bruma tegebat, 2:472 nunc, positis nouus exuuiis nitidusque iuuenta, 2:473 lubrica conuoluit sublato pectore terga 2:474 arduus ad solem, et linguis micat ore trisulcis. 2:475 una ingens Periphas et equorum agitator Achillis, 2:476 armiger Automedon, una omnis Scyria pubes 2:477 succedunt tecto et flammas ad culmina iactant. 2:478 ipse inter primos correpta dura bipenni 2:479 limina perrumpit postisque a cardine uellit 2:480 aeratos; iamque excisa trabe firma cauauit 2:481 robora et ingentem lato dedit ore fenestram. 2:482 apparet domus intus et atria longa patescunt; 2:483 apparent Priami et ueterum penetralia regum, 2:484 armatosque uident stantis in limine primo. 2:485 at domus interior gemitu miseroque tumultu 2:486 miscetur, penitusque cauae plangoribus aedes 2:487 femineis ululant; ferit aurea sidera clamor. 2:488 tum pauidae tectis matres ingentibus errant 2:489 amplexaeque tenent postis atque oscula figunt. 2:490 instat ui patria Pyrrhus; nec claustra nec ipsi 2:491 custodes sufferre ualent; labat ariete crebro 2:492 ianua, et emoti procumbunt cardine postes. 2:493 fit uia ui; rumpunt aditus primosque trucidant 2:494 immissi Danai et late loca milite complent. 2:495 non sic, aggeribus ruptis cum spumeus amnis 2:496 exiit oppositasque euicit gurgite moles, 2:497 fertur in arua furens cumulo camposque per omnis 2:498 cum stabulis armenta trahit. uidi ipse furentem 2:499 caede Neoptolemum geminosque in limine Atridas, 2:500 uidi Hecubam centumque nurus Priamumque per aras 2:501 sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignis. 2:502 quinquaginta illi thalami, spes tanta nepotum, 2:503 barbarico postes auro spoliisque superbi 2:504 procubuere; tenent Danai qua deficit ignis. 2:505 Forsitan et Priami fuerint quae fata requiras. 2:506 urbis uti captae casum conuulsaque uidit 2:507 limina tectorum et medium in penetralibus hostem, 2:508 arma diu senior desueta trementibus aeuo 2:509 circumdat nequiquam umeris et inutile ferrum 2:510 cingitur, ac densos fertur moriturus in hostis. 2:511 aedibus in mediis nudoque sub aetheris axe 2:512 ingens ara fuit iuxtaque ueterrima laurus 2:513 incumbens arae atque umbra complexa penatis. 2:514 hic Hecuba et natae nequiquam altaria circum, 2:515 praecipites atra ceu tempestate columbae, 2:516 condensae et diuum amplexae simulacra sedebant. 2:517 ipsum autem sumptis Priamum iuuenalibus armis 2:518 ut uidit, 'quae mens tam dira, miserrime coniunx, 2:519 impulit his cingi telis? aut quo ruis?' inquit. 2:520 'non tali auxilio nec defensoribus istis 2:521 tempus eget; non, si ipse meus nunc adforet Hector. 2:522 huc tandem concede; haec ara tuebitur omnis, 2:523 aut moriere simul.' sic ore effata recepit 2:524 ad sese et sacra longaeuum in sede locauit. 2:525 Ecce autem elapsus Pyrrhi de caede Polites, 2:526 unus natorum Priami, per tela, per hostis 2:527 porticibus longis fugit et uacua atria lustrat 2:528 saucius. illum ardens infesto uulnere Pyrrhus 2:529 insequitur, iam iamque manu tenet et premit hasta. 2:530 ut tandem ante oculos euasit et ora parentum, 2:531 concidit ac multo uitam cum sanguine fudit. 2:532 hic Priamus, quamquam in media iam morte tenetur, 2:533 non tamen abstinuit nec uoci iraeque pepercit: 2:534 'at tibi pro scelere,' exclamat, 'pro talibus ausis 2:535 si qua est caelo pietas quae talia curet, 2:536 persoluant grates dignas et praemia reddant 2:537 debita, qui nati coram me cernere letum 2:538 fecisti et patrios foedasti funere uultus. 2:539 at non ille, satum quo te mentiris, Achilles 2:540 talis in hoste fuit Priamo; sed iura fidemque 2:541 supplicis erubuit corpusque exsangue sepulcro 2:542 reddidit Hectoreum meque in mea regna remisit.' 2:543 sic fatus senior telumque imbelle sine ictu 2:544 coniecit, rauco quod protinus aere repulsum, 2:545 et summo clipei nequiquam umbone pependit. 2:546 cui Pyrrhus: 'referes ergo haec et nuntius ibis 2:547 Pelidae genitori. illi mea tristia facta 2:548 degeneremque Neoptolemum narrare memento. 2:549 nunc morere.' hoc dicens altaria ad ipsa trementem 2:550 traxit et in multo lapsantem sanguine nati, 2:551 implicuitque comam laeua, dextraque coruscum 2:552 extulit ac lateri capulo tenus abdidit ensem. 2:553 haec finis Priami fatorum, hic exitus illum 2:554 sorte tulit Troiam incensam et prolapsa uidentem 2:555 Pergama, tot quondam populis terrisque superbum 2:556 regnatorem Asiae. iacet ingens litore truncus, 2:557 auulsumque umeris caput et sine nomine corpus. 2:558 At me tum primum saeuus circumstetit horror. 2:559 obstipui; subiit cari genitoris imago, 2:560 ut regem aequaeuum crudeli uulnere uidi 2:561 uitam exhalantem, subiit deserta Creusa 2:562 et direpta domus et parui casus Iuli. 2:563 respicio et quae sit me circum copia lustro. 2:564 deseruere omnes defessi, et corpora saltu 2:565 ad terram misere aut ignibus aegra dedere. 2:566 [Iamque adeo super unus eram, cum limina Vestae 2:567 seruantem et tacitam secreta in sede latentem 2:568 Tyndarida aspicio; dant claram incendia lucem 2:569 erranti passimque oculos per cuncta ferenti. 2:570 illa sibi infestos euersa ob Pergama Teucros 2:571 et Danaum poenam et deserti coniugis iras 2:572 praemetuens, Troiae et patriae communis Erinys, 2:573 abdiderat sese atque aris inuisa sedebat. 2:574 exarsere ignes animo; subit ira cadentem 2:575 ulcisci patriam et sceleratas sumere poenas. 2:576 'scilicet haec Spartam incolumis patriasque Mycenas 2:577 aspiciet, partoque ibit regina triumpho? 2:578 coniugiumque domumque patris natosque uidebit 2:579 Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris? 2:580 occiderit ferro Priamus? Troia arserit igni? 2:581 Dardanium totiens sudarit sanguine litus? 2:582 non ita. namque etsi nullum memorabile nomen 2:583 feminea in poena est, habet haec uictoria laudem; 2:584 exstinxisse nefas tamen et sumpsisse merentis 2:585 laudabor poenas, animumque explesse iuuabit 2:586 ultricis ~famam et cineres satiasse meorum.' 2:587 talia iactabam et furiata mente ferebar,] 2:588 cum mihi se, non ante oculis tam clara, uidendam 2:589 obtulit et pura per noctem in luce refulsit 2:590 alma parens, confessa deam qualisque uideri 2:591 caelicolis et quanta solet, dextraque prehensum 2:592 continuit roseoque haec insuper addidit ore: 2:593 'nate, quis indomitas tantus dolor excitat iras? 2:594 quid furis? aut quonam nostri tibi cura recessit? 2:595 non prius aspicies ubi fessum aetate pa |