PERVIGILIUM VENERIS


This remarkable poem which may date from somewhere in the 2/3 c. A.D., is of a genre otherwise totally unknown to us. First, it is clearly accentual poetry, that is it does not depend on the long and short syllabification of Classics Latin poetry, but on a regular stress pattern. Second, its thematic material is light, lovely, natural and thoroughly un-Classical. The poem apparently describes a three day holiday in the cult of Venus, located somewhere in Sicily, involving the whole town in religious festivities joined with a deep sense of nature and Venus as the "procreatrix", the life-giving force behind the natural world. Lucretius has had the same vision, but in entirely different terms, in the prefaces to each of his books in the De Rerum Nature.

There is a brilliant evocation and translation of this poem in Walter Pater's famous l9th c. "novel" Marius the Epicurean. Pater outlines the intellectual development of one Marius, who starts life pagan, in the central section meets the health-doomed poet of this poem, and finally enter the world of Christianity. Pater is worth reading for his style, word-use, and above all for the imaginative treatment of the Pervigil or Night-watch of St. Venus.

There also a translation with a much altered text (this is from the first published edition, following the MSS) at the end of the Loeb Library edition of Catullus.

I reproduce the text here since it is much lauded but not often made available. I have capitalized the stresses in just the first line to give a sense of the accentual metrical patters, which is easy to follow. This is the end of the "longs and shorts"....




CrAs amEt qui nUnquam amAvit quIque amAvit crAs amEt.

Cras amet qui nunquam amavit quique amavit cras amet.
Ver novum, ver iam canorum, vere natus orbis est,
Vere concordant amores, vere nubunt alites,
Cras amorum copulatrix inter umbras arborum
Implicat casas virentes de flagello myrteo
Cras Dione iura dicit fulta sublimi throno.

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.

Tunc cruore de superno spumeo pontus globo
Caerulas inter catervas, inter et bipedes equos
Fecit undantem Dionem de maritis imbribus.

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.

Ipsa gemmis purpurantem pingit annum floridis,
Ipsa surgentes papillas de Favoni spiritu
Urget in toros tepentes, ipsa roris lucidi,
Noctis aura quem relinquit, spargit umentis aquas.
En micant lacrimae trementes de caduco pondere:
Gutta praeceps orbe parvo sustinet casus suos.

En pudorem florulentae prodiderunt purpurae:
Umor ille, quem serena astra rorant noctibus.
Mane virgineas papillas solvit umenti peplo.
Ipsa jussit mane ut udae virgines nubant rosae:
Facta Cypridis de cruore deque Amoris osculis
Deque gemmis deque flabris deque solis purpuris
Cras ruborem, qui latebat veste tectus ignea,
Unico marita voto non pudebit solvere.

Cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet

Ipsa nymphas diva luco jussit ire myrteo:
It puer comes puellis: nec tamen credi potest
Esse Amorem feriatum si sagittas vexerit.
Ite, nymphae; posuit arma, feriatus est Amor

Cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet

Iussus est inermis ire, nudus ire iussus est,
Neu quid arcu, neu sagitta, neu quid igne laederet.
Sed tamen, nymphae, cavete, quod Cupido pulcher est:
Totus est in armis idem, quando nudus est Amor.

Cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet

Conpari Venus pudore mittit ad te virgines.
Una res est quam rogamus: cede, virgo DeIia
Ut nemus sit incruentum de ferinis stragibus.
Ipsa vellet te rogare, si pudicam flecteret,
Ipsa vellet ut venires, si deceret virginem.
Iam tribus choros videres feriantis noctibus
Congreges inter catervas ire per saltus tuos,
Floreas inter coronas, myrteas inter casas.
Nec Ceres, nec Bacchus absunt, nec poetarum deus.
Detinenter tota nox est perviglanda canticis:
Regnet in silvis Dione: tu recede, Delia.

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.

Iussit Hyblaeis tribunal stare diva floribus;
Praeses ipsa iura dicet, adsidebunt Gratiae.
Hybla, totus funde flores, quidquid annus adtulit
Hybla, florum sume vestem, quantus Aetnae campus est
Ruris hic erunt puellae vel puellae fontium
Quaeque sllvas, quaeque lucos, quaeque montes incolunt
Iussit omnes adsidere pueri mater alitis,
Iussit et nudo puellas nil Amori credere

Cras amet qui numqnam amavit quique amavit cras amet.

Et recentibus virentes ducat umbras floribus.
Cras erit quom primus Aether copulavit nuptias,
Et pater totis crearet vernis annum nubibus:
In sinum maritus imber fluxit almae coniugis,
Unde fetus mixtus omnis aleret magno corpore.
Ipsa venas atque mentem permeanti spiritu
Intus occultis gubernat procreatrix viribus,
Perque caelum perque terras perque pontum subditum
Pervium sui tenorem seminali tramite
Inbuit iussitque mundumque nosse nascendi vias.

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet

Ipsa Troianos nepotes in Latinos transtulit:
Ipsa Laurentem puellam coniugem nato dedit,
Unde Ramnes et Quirites proque prole posterum
Romuli matrem crearet et nepotem Caesarem;
Moxque Marti de sacello dat pudicam virginem
Romuleas ipsa fecit cum Sabinis nuptias

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.

Rura fecundat voluptas, rura Venerem sentiunt;
Ipse Amor, puer Dionae, rure natus dicitur.
Hunc, ager cum parturiret, ipsa suscepit sinu:
Ipsa florum delicatis educavit osculis.

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras [amet.

Ecce iam subter genestas explicant agni latus,
Quisque tutus quo tenetur coniugali foedere.
Subter umbras cum maritis ecce balantum greges:
Et canoras non tacere diva iussit alites.
Iam loquaces ore rauco stagna cygni perstrepunt:
Adsonat Terei puella subter umbram populi,
Ut putes motus amoris ore dici musico,
Et neges queri sororem de marito barbaro.

Illa cantat, nos tacemus. Quando ver venit meum,
Quando fiam uti chelidon, ut tacere desinam?
Perdidi Musam tacendo, nec me Phoebus respicit.
Sic Amyclas, cum tacerent, perdidit silentium.
Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.




(One can hardly refrain from noting the sadness of the finale. One can lose his creative powers, and end as the poet of Walter Pater's imaginary interlude in Marius the Epicurean,, in desperation and silence. So for us all in some degree...............)




William Harris
Prof. Em. Middlebury College
www.middlebury.edu/~harris